امام حسن عسکری علیه‌السلام در تفسیر آیات «إنَّ الَّذینَ یَکْتُمونَ ما أنزَلْنا مِنَ الْبَیِّناتِ وَ الْهُدیٰ مِن بَعْدِ ما بَیَّنّاهُ لِلنّاسِ فِی الْکِتابِ أُوْلٰئِکَ یَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَ یَلْعَنُهُمُ اللّاعِنونَ * إلّا الَّذینَ تابواْ وَ أصْلَحواْ وَ بَیَّنواْ فَأُوْلٰئِکَ أتوبُ عَلَیْهِمْ وَ أنَا التَّوّابُ الرَّحیمُ»{کسانی که دلایل روشن، و وسیله هدایتی را که نازل کرده‌ایم، بعد از آنکه در کتاب برای مردم بیان نمودیم، کتمان کنند، خدا آنها را لعنت می‌کند. و همه لعن‌کنندگان نیز، آنها را لعن می‌کنند؛ مگر آنها که توبه و بازگشت کردند، و اصلاح نمودند، من توبه آنها را می‌پذیرم؛ که من توّاب و رحیمم.}(بقره/159-160) می‌فرماید:

منظور از عبارت «کسانی که دلایل روشن را که نازل کرده‌ایم، کتمان کنند» کتمان صفات محمّد صلی‌الله‌علیه‌وآله و علی علیه‌السلام و محاسن آنها است.

منظور از عبارت «وسیله هدایتی که نازل کرده‌ایم»، آن آیاتی هستند که نشانه فضل آن‌ها و جایگاهشان است، مثل آن تکه ابری که در سفرها سایه بر سر رسول خدا(ص) می‌انداخت و یا آب‌های شور و تلخی که در چاه‌ها و چشمه‌ها با آب دهان آن حضرت شیرین می‌شد و یا درخت‌هایی که وقتی پیامبر(ص) زیر آن‌ها می‌نشست، میوه‌های خود را به سمت او آویزان می‌کردند و یا بیماری‌هایی که با دست کشیدن ایشان بر آن‌ها و با آب دهان ایشان از بین می‌رفتند. شبیه این آیات، نشانه‌هایی هم برای علی علیه‌السلام به وقوع پیوست؛ مثل سلام دادن کوه‌ها، سنگ‌ها و درختان در حالی که می‌گفتند: ای ولیّ خدا و ای جانشین رسول خدا. و یا زهر‌های کشنده‌ای که کسی که نام علی علیه السلام را بر آنها آورد از آنها خورد ولی از بلای آنها آسیبی ندید. و یا کارهای بزرگی که ایشان انجام داد؛ مثل تپّه‌ها و کوه‌هایی که آن‌ها را از جا کند و مانند سنگ‌ریزه‌ای کوچک پرتاب کرد و یا بیماری‌هایی که با دعای او از بین رفت و یا آفت‌ها و بلاهایی که انسان‌های سالم به آن دچار شدند ولی به دعای او شفا گرفتند و دیگر فضایلی که توسط خدا به ایشان اختصاص پیدا کرد. این‌ها همگی، همان هدایت‌هایی هستند که خدا آن‌ها را در کتاب خود برای مردم بیان فرموده است.

منظور از عبارت «کسانی که کتمان کنند» این صفات را، چه درباره محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله و چه درباره علی علیه‌السلام و مانع دسترسی افراد خواهان به آن‌ها می‌شوند، همان‌ کسانی هستند که لازم است تا در زمان از بین رفتن شرایط تقیّه آن فضائل را برای دیگران آشکار کنند [اما نمی‌کنند].

عبارت «خدا آنها را لعنت می‌کند» یعنی کتمان‌کنندگان را لعنت می‌کند.

عبارت «همه لعن‌کنندگان نیز، آنها را لعن می‌کنند» احتمالا دارای چند وجه است:

اول اینکه هر کسی، چه بر حق و چه بر باطل، می‌گوید: خدا لعنت کند کسانی را که حق را کتمان می‌کنند، خدا لعنت کند ظالمان را. و آن ظالمِ کتمان‌کننده حق هم می‌گوید: خدا لعنت کند ظالمان و کتمان‌کنندگان حق را. در نتیجه، آن‌ها از یک طرف تمام لعن‌کنندگان را لعنت می‌کنند و از طرف دیگر خود را هم لعن می‌کنند!

احتمال دوم اینکه: اگر دو نفر از هم دل‌خور باشند و یکدیگر را لعنت کنند، هر دو لعن به آسمان می‌روند و از خدا اجازه می‌گیرند بر سر کسی که به سوی آن فرستاده شدند فرود بیایند. خدای عزّوجل هم به فرشتگان خود می‌فرماید: ببینید که اگر فرستنده لعن، لایق لعن هست و فرد مورد نظر لعن لایق آن نیست، هر دو لعن را متوجه خود لعن‌کننده کنید. اگر فرد مورد اشاره لعن، شایسته لعن باشد، ولی لعنت‌کننده شایسته لعن نباشد، هر دو لعن را متوجه فرد لعن‌شونده کنید. و اگر هر دو نفر لایق لعن باشند، لعنت این را برای آن و لعنت آن یکی را برای این بفرستید. امّا اگر هیچ‌کدام به خاطر ایمانشان لایق لعن نبودند و دل‌خوری، آن‌ها را وادار به این کار کرده باشد، هر دو لعنت را حواله 1- یهود و 2- کتمان‌کنندگان مناقب و فضائل محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله و یاد و محاسن علی علیه‌السلام و 3- ناصبیانی که برتری علی علیه‌السلام بر دیگران را کتمان کردند و 4- کسانی که فضائل او را رد می‌کنند، بفرستید.

خدای عزّوجل در ادامه می‌فرماید: مگر کسانی که از کتمان کردنشان توبه کنند و آنچه را با سوء تأویل خود، منکر فضل فاضل و استحقاق مُحِق شده، اصلاح کنند و آنچه را که خداوند در مناقب محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله و صفات او و علی علیه‌السلام و کمالات او و آنچه را پیامبر خدا درباره‌اش فرموده، بیان کنند، در این صورت توبه ایشان را می‌پذیرم که من توّاب و رحیمم.

متن عربی

تفسیر الإمام علیه السلام: إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَیِّناتِ وَ الْهُدی مِنْ بَعْدِ ما بَیَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِی الْکِتابِ أُولئِکَ یَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَ یَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ- إِلَّا الَّذِینَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ بَیَّنُوا فَأُولئِکَ أَتُوبُ عَلَیْهِمْ وَ أَنَا التَّوَّابُ الرَّحِیمُ قَالَ الْإِمَامُ علیه‌السلام قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ- إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَیِّناتِ فِی صِفَةِ مُحَمَّدٍ وَ صِفَةِ عَلِیٍّ وَ حِلْیَتِهِ- وَ الْهُدی مِنْ بَعْدِ ما بَیَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِی الْکِتابِ قَالَ وَ الَّذِی أَنْزَلْنَاهُ مِنَ الْهُدَی وَ هُوَ مَا أَظْهَرْنَاهُ مِنَ الْآیَاتِ عَلَی فَضْلِهِمْ وَ مَحَلِّهِمْ کَالْغَمَامَةِ الَّتِی کَانَتْ تُظِلُّ رَسُولَ اللَّهِ صلی‌الله‌علیه‌وآله فِی أَسْفَارِهِ وَ الْمِیَاهِ الْأُجَاجَةِ الَّتِی کَانَتْ تَعْذُبُ فِی الْآبَارِ وَ الْمَوَارِدِ بِبُزَاقِهِ وَ الْأَشْجَارِ الَّتِی تَتَهَدَّلُ ثِمَارُهَا بِنُزُولِهِ تَحْتَهَا وَ الْعَاهَاتِ الَّتِی کَانَتْ تَزُولُ عَمَّنْ یَمْسَحُ یَدَهُ عَلَیْهِ أَوْ یَنْفُثُ بِبُزَاقِهِ فِیهَا وَ کَالْآیَاتِ الَّتِی ظَهَرَتْ عَلَی عَلِیٍّ علیه‌السلام مِنْ تَسْلِیمِ الْجِبَالِ وَ الصُّخُورِ وَ الْأَشْجَارِ قَائِلَةً یَا وَلِیَّ اللَّهِ وَ یَا خَلِیفَةَ رَسُولِ اللَّهِ وَ السُّمُومِ الْقَاتِلَةِ الَّتِی تَنَاوَلَهَا مَنْ سَمَّی بِاسْمِهِ عَلَیْهَا وَ لَمْ یُصِبْهُ بَلَاؤُهَا وَ الْأَفْعَالِ الْعَظِیمَةِ مِنَ التِّلَالِ وَ الْجِبَالِ الَّتِی اقْتَلَعَهَا وَ رَمَی بِهَا کَالْحَصَاةِ الصَّغِیرَةِ وَ کَالْعَاهَاتِ الَّتِی زَالَتْ بِدُعَائِهِ وَ الْآفَاتِ وَ الْبَلَایَا الَّتِی حَلَّتْ بِالْأَصِحَّاءِ بِدُعَائِهِ وَ سَائِرِ مَا خَصَّهُ بِهِ مِنْ فَضَائِلِهِ فَهَذَا مِنَ الْهُدَی الَّذِی بَیَّنَهُ اللَّهُ تَعَالَی لِلنَّاسِ فِی کِتَابِهِ ثُمَّ قَالَ أُولئِکَ الْکَاتِمُونَ لِهَذِهِ الصِّفَاتِ مِنْ مُحَمَّدٍ وَ مِنْ عَلِیٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا الْمُخْفُونَ لَهَا عَنْ طَالِبِیهَا الَّذِینَ یَلْزَمُهُمْ إِبْدَاؤُهَا لَهُمْ عِنْدَ زَوَالِ التَّقِیَّةِ- یَلْعَنُهُمُ اللَّهُ یَلْعَنُ الْکَاتِمِینَ وَ یَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ وَ فِیهِ وُجُوهٌ مِنْهَا یَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ أَنَّهُ لَیْسَ أَحَدٌ مُحِقّاً کَانَ أَوْ مُبْطِلًا إِلَّا وَ هُوَ یَقُولُ لَعَنَ اللَّهُ الْکَاتِمِینَ لِلْحَقِّ لَعَنَ اللَّهُ الظَّالِمِینَ إِنَّ الظَّالِمَ الْکَاتِمَ لِلْحَقِّ ذَلِکَ یَقُولُ أَیْضاً لَعَنَ اللَّهُ الظَّالِمِینَ الْکَاتِمِینَ فَهُمْ عَلَی هَذَا الْمَعْنَی فِی لَعْنِ کُلِّ اللَّاعِنِینَ وَ فِی لَعْنِ أَنْفُسِهِمْ وَ مِنْهَا أَنَّ الِاثْنَیْنِ إِذَا ضَجِرَ بَعْضُهُمَا عَلَی بَعْضٍ وَ تَلَاعَنَا ارْتَفَعَتِ اللَّعْنَتَانِ فَاسْتَأْذَنَتَا رَبَّهُمَا فِی الْوُقُوعِ بِمَنْ بُعِثَتَا إِلَیْهِ فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِمَلَائِکَتِهِ انْظُرُوا فَإِنْ کَانَ اللَّاعِنُ أَهْلًا لِلَّعْنِ وَ لَیْسَ الْمَقْصُودُ بِهِ أَهْلًا فَأَنْزِلُوهُمَا جَمِیعاً بِاللَّاعِنِ وَ إِنْ کَانَ الْمُشَارُ إِلَیْهِ أَهْلًا وَ لَیْسَ اللَّاعِنُ أَهْلًا فَوَجِّهُوهُمَا إِلَیْهِ وَ إِنْ کَانَ جَمِیعاً لَهُمَا أَهْلًا فَوَجِّهُوا لَعْنَ هَذَا إِلَی ذَلِکَ وَ وَجِّهُوا لَعْنَ ذَلِکَ إِلَی هَذَا وَ إِنْ لَمْ یَکُنْ وَاحِدٌ مِنْهُمَا لَهَا أَهْلًا لِإِیمَانِهِمَا وَ إِنَّ الضَّجَرَ أَحْوَجَهُمَا إِلَی ذَلِکَ فَوَجِّهُوا اللَّعْنَتَیْنِ إِلَی الْیَهُودِ وَ الْکَاتِمِینَ نَعْتَ مُحَمَّدٍ وَ صِفَتَهُ وَ ذِکْرَ عَلِیٍّ وَ حِلْیَتَهُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِمَا وَ إِلَی النَّوَاصِبِ الْکَاتِمِینَ لِفَضْلِ عَلِیٍّ علیه‌السلام وَ الدَّافِعِینَ لِفَضْلِهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَ إِلَّا الَّذِینَ تابُوا مِنْ کِتْمَانِهِمْ- وَ أَصْلَحُوا مَا کَانُوا أَفْسَدُوهُ بِسُوءِ التَّأْوِیلِ فَجَحَدُوا بِهِ فَضْلَ الْفَاضِلِ وَ اسْتِحْقَاقَ الْمُحِقِّ- وَ بَیَّنُوا مَا ذَکَرَهُ اللَّهُ مِنْ نَعْتِ مُحَمَّدٍ صلی‌الله‌علیه‌وآله وَ صِفَتِهِ وَ مِنْ ذِکْرِ عَلِیٍّ علیه‌السلام وَ حِلْیَتِهِ وَ مَا ذَکَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلی‌الله‌علیه‌وآله فَأُولئِکَ أَتُوبُ عَلَیْهِمْ أَقْبَلُ تَوْبَتَهُمْ وَ أَنَا التَّوَّابُ الرَّحِیمُ.

منابع
image_pdf
بحارالانوار/57/107/36
تفسیر الامام العسکری/570
0 0 رای ها
رأی دهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest

0 نظرات
قدیمی‌ترین
تازه‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها

دسترسی سریع

دسته بندی روایات

0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x